ABCDEFGHIJKLMNÑNgOPQRSTUVWXYZ

  • sa

    1. 1:
      pambuo ng pang-abay sa unahan ng pandiwang panghinaha-rap at nangangahulugan ng hindi inaasahang pagkakasabay sa isang pangyayari, hal sa dáratíng silá nang kami’y paalis na
    2. 2:
      ginagamit bago ang pangalan, karaniwang sumusunod sa may, at nagsasaad ng katangian ng sinumang tinutukoy, hal may sa-demonyo, may sa-pagong
    3. 3:
      pambuo ng salita at nangangahulugang “sa pamamagitan ng”, hal sa lakásan, sa bilísan, sa palakíhan, sa pagandahan

  • Al (ey el)

    1. :

  • sa-

    1. :
      pambuo ng pang-abay at pang uri, kinakabitan ng hulaping -an, at nagsasaad ng paraan, hal sápilitan

  • kal

    1. 1:
    2. 2:
      sa bilyar, ang tíla yeso, karaniwang kulay asul, at ginagamit na pahirán ng dulo ng tako

  • sa

    1. :

  • -sa-

    1. 1:
      pambuo ng isa , at nagsasaad ng pagsasaalang-alang at paglalagay sa isang bagay, hal isaisantabi, isaisip, isapuso
    2. 2:
      pambuo ng magsa- at nagpapahayag ng aktibong gamit ng isa-, hal magsaalang-alang, magsai-santabi, magsaisip, magsapuso
    3. 3:
      pambuo ng magsa- at nagpapahayag ng paggaya at pagganap sa tungkulin ng iba, hal magsamayaman, magsa-hayop, magsapari
    4. 4:
      pambuo ng pasa- at nagpapahayag ng pagpunta o paglipat sa isang pook, hal pasa-Iloilo, pasa-Maynila, pasabundok

  • de-

    1. 1:
      unlaping pambuo ng pang-uri at nangangahulugang may-roon, nakasuot, o gumagamit, karani-wang ipinapalit sa naka-, hal de-kotse, de-koryente, de-kuwerdas
    2. 2:
      gawâ sa, hal de-lata, de-goma
    3. 3:
      unlaping pambuo ng pandiwa at nangangahulugang a tanggalin, ilayô mula sa, o malayô hal deport, dethrone b pababâ, hal degrade, demote c gawin ang kabaligtaran, hal decompose, de-moralize d lubusan; ganap, hal deplore, declare

  • sa

    1. 1:
      ginagamit bago ang oras, hal sa ika-3 nh, sa ikatatlo ng hapon
    2. 2:
      ginagamit bago ang pangalan ng pook, ang pinanggalíngan, at ang pinagmulan ng isang tao o bagay, hal mula sa Maynila, gáling sa unggoy, mula sa bahay, buhat sa pagkabatà
    3. 3:
      ginagamit bago ang panga-lan ng pook, kinalalagyan, at pinangyarihan, hal ipinangangak sa Bulakan, inilagay sa bote
    4. 4:
      ginagamit bago ang pangalan ng rehiyon, lalawigan, bayan, o pook, hal lumakí sa Visayas, tubò sa Quezon
    5. 5:
      nagsasaad ng araw, buwan, at taon, hal sa Lunes, sa Mayo, sa taóng 2000
    6. 6:
      ginagamit bago ang pangalan ng pook at nagsasaad ng direksiyon, hal táyo sa Iloilo, táyo sa Maynila
    7. 7:
      ginagamit bago ang panghalip at nagsasaad ng táong kasáma, hal sumabay sa akin, sumáma sa kaniya
    8. 8:
      ginaga-mit bago ang salitâng may at nagsa-saad ng nalalapit na pook, petsa, oras, o panahon, hal sa may Pebrero, sa may tulay
    9. 9:
      ikinakabit sa kay upang mabuo ang kaysa na nagsasaad ng paghahambing, hal Magalíng kaysa iyo, Mabait kaysa iba
    10. 10:
      ikinakabit sa na upang mabuo ang nása na ginagamit sa pagsasaad ng kinaroroonan at lokasyon, hal nása bahay, nása akin, nása loob
    11. 11:
      sumusunod sa para o ukol upang mabuo ang para sa o ukol sa na nagsaad kung kanino nakalaan ang isang bagay, hal “para sa akin” o “ukol sa akin”, “para sa lahat” o “ukol sa lahat”

  • sa

    1. :
      tawag sa letrang s sa alpabetong Tagalog

  • De pro•fún•dis

    1. :
      dasal para sa patay

  • de facto (di fák•to)

    1. :
      umiiral sa realidad, mayroon o wala mang legal na karapatan o pahintulot

  • bu•kód sa

    1. :
      dagdag sa

  • de luxe (de laks, de luks)

    1. 1:
      mataas na uri
    2. 2:
      may taglay na luho

  • lí•ban sa

    1. :
      nanganga-hulugang hindi kasáma o hiwalay at ginagamit bago ang pangalan ng isang pook, bagay, at iba pa

  • ma•lí•ban sa

    1. :
      líban sa

  • tu•ngód sa

    1. :
      ukol sa; hinggil sa.

  • hing•gíl sa

    1. :
      tungkol sa; tungod sa.

  • dag•dág sa

    1. :
      nangangahulugang kasáma at ginagamit bago ang pangalan ng isang pook, bagay, at iba pa

  • de jure (di dyú•ri)

    1. :
      may karapatan; ayon sa karapatan

  • Fló•res de Má•yo

    1. :
      pagdiriwang tuwing buwan ng Mayo na tinatampukan ng pagbibigay ng bulaklak bílang parangal kay Birheng Maria

  • pún•to de bís•ta

    1. :

  • juego de prenda (hu•wé•go de prén•da)

    1. :
      huwégo de prénda

  • tour de force (túr de fórs)

    1. :
      katangi-tanging lakas, galíng, o ka-kayahan.

  • Cagayan de Oro (ka•ga•yán de ó•ro)

    1. :
      lungsod sa Misamis Oriental at kabesera ng lalawigan

  • Bat•sil•yér sa Si•yén•si•yá

    1. 1:
      titulo na iginagawad para sa nagtapos ng pag-aaral sa agham pangkalikasan, purong agham, o teknolohiya
    2. 2:
      tao na may ganitong titulo

  • joie de vivre (zwha de viv)

    1. :
      ligaya sa búhay

  • pa•láb•ra de ho•nór

    1. :
      pa-ngako na kailangang tuparin at nakatayâ ang pangalan

  • Ve•nus de Mi•lo

    1. :
      klasikong imahen ni Aphrodite na tinatáyang ginawâ noong 100 BC, itinuturing na pinakatanyag na sinaunang eskultura, natagpuan sa Griyegong isla ng Melos noong 1820, at nása museong Louvre sa Paris, France ngayon

  • cabo de vara (ká•bo de vá•ra)

    1. :
      bastonero2

  • feu de joie (fyu de zhwa)

    1. :
      pagpupugay sa pamamagitan ng pagpapaputok ng mga baril

  • Acta de Tejeros (ak•tá de te•hé•ros)

    1. :
      kasulatang nilagdaan noong 1897 ni Andres Bonifacio at nagpapawalang-bisa sa halalan ng mga opisyal na ginanap noong 22 Marso 1897 sa Kumbensiyong Tejeros

  • tribunal de consulado (tri•bu•nál de kon•su•lá•do)

    1. :
      no-ong panahon ng Espanyol, tribunal na binubuo ng mga mangangalakal na nagpapasiya ukol sa mga bagay sa pangangalakal, obligasyon, at kontrata.

  • ka•dé•na de a•mór

    1. :
      baging (Antigonon leptopus) na may malakíng habilog na dahon at may ukit ang mga gilid, may mga bulaklak na nakapumpon sa bawat tangkay, kulay mapusyaw hanggang matingkad na pink, katutubò sa Mexico at malaganap ngayon sa buong Filipinas, may mga variety na inaalagaan sa hardin at may mga bulaklak na kulay putî hanggang pink

  • Ha•rì sa Bú•kid

    1. :
      diyos na naka-tirá sa Bulkang Kanlaon.

  • pa•pél de báng•ko

    1. :
      salaping papel.

  • a•ni•yás de mó•ras

    1. :
      mataas at magaspang na damo (Vetiveria zizanoides) na may mabangong ugat at dahon, katutubò sa India ngunit malaganap sa Filipinas

  • tercio de policia (tér•syo de po•lís•ya)

    1. :
      mga pulis na nakatala-ga sa mga lalawigan.

  • Fuerza de Santiago (fu•wér•sa de san• ti•yá•go)

    1. :
      kutà na kasudlong ng Intramuros, Maynila, ginamit na bilangguan sa mga panahon ng Espanyol at ng Hapon

  • Sa a•bâ nin•yo

    1. :
      Kaawaan kayó!

  • ta•là sa tí•mog

    1. :
      pinakama-ningning na talà sa konstelasyong Orion

  • fleur de lis (flúr•de•lí)

    1. 1:
    2. 2:
      sa heraldry a disenyo o kasangkapang kahugis ng bulaklak ng liryo b disenyo ng eskudo ng dáting kaharian ng France

  • fin de siecle (fen de syé•kle)

    1. 1:
      may katangian ng katapusan ng ika-19 siglo
    2. 2:

  • hu•wés de pas

    1. 1:
      noong panahon ng Espanyol, ang hukom sa lalawigan
    2. 2:
      hukom tagapamayapa.

  • sé•bo de má•tso

    1. :
      langis na inilalagay sa pilat para mabawasan ang bakás ng sugat

  • ka•bé•sa de ba•ra•ngáy

    1. :
      noong panahon ng Espanyol, pinunò ng nayon na binubuo ng 50-60 mag-anak

  • tour de force (túr de fórs)

  • pre•si•dén•te de sá•la

    1. :
      noong panahon ng Espanyol, hukom na namamahala sa kamarang kri-minal o sibil ng real audiencia.

  • sú•man sa í•bos

    1. :
      suman na gawâ sa galapong at gata na ibinálot sa dahon ng bule

  • flor de niño (flor de nín•yo)

    1. :

  • de Malacca, Enrique (de má•la•ká en•rí•ke)

    1. :
      interpreter ni Fernando Magallanes, sinasabing katutubò sa Filipinas

  • dama de noche (dá•ma de nót•se)

    1. :
      halámang ornamental (Cestrum nocturnum) na mahabà ang mga sanga, at berdeng manilaw-nilaw ang bulaklak na humahali-muyak sa gabi, katutubo sa tropikong Amerika

  • ka•bél•yo de ang•hél

    1. :
      baging (Quamoclit pennata) na ginagamit na halámang ornamental

  • nom de guerre (nam de ger)

    1. :
      alyas na ginagamit ng isang tao sa pakikilaban o sa iba pang gawain

  • ná•ta de coco (ná•ta de kó•ko)

    1. :
      malambot at parang helatinang pagkain na nabubuo sa pamamagi-tan ng pagburo sa tubig ng niyog

  • es•kú•do de ár•mas

    1. :
      sagisag ng pamilya, pangkat, o lahi na karaniwang nakaborda sa bandila o nakatatak sa dingding at kasangkapan

  • success de scandale (súk•sey du is•kan• dál)

    1. 1:
      aklat, drama, at iba pa na nagtagumpay dahil sa eskandalosong tema
    2. 2:
      tagumpay na natamo dahil sa ganitong paraan

  • Sa a•bâ ko!

    1. :
      Kaawaan ako!

  • acto de atricion (ák•to de a•tris•yón)

    1. :
      noong panahon ng Espanyol, paraan ng paghingi ng kapatawaran

  • consejo de administracion (kon• sé•ho de ád•mi•nís•tras•yón)

    1. :
      sa panahon ng Espanyol, gabineteng nagpapayo sa gobernador-heneral hinggil sa mahahalagang usapín

  • consejo de Indias (kon•sé•ho de ín•dyas)

    1. :
      sa panahon ng Espanyol, kataas-taasang lehislatibo at administratibong lupon para sa mga kolonya; hukuman ng hulíng pagdulog

  • Mi•yer•ko•lés de Se•ní•sa

    1. :
      unang araw ng Kuwaresma na ginugunita sa pama-magitan ng pagpapahid ng abó sa noo pagkatapos magsimba

  • eau de vie (ó•de•ví)

    1. :

  • esprit de corps (es•prí de kór)

    1. :
      damdamin ng katapatan at pagmamalakí sa pangkat na kinabibilángan

  • Fló•res de Ma•rí•a

    1. :
      Flores de Mayo

  • auto de fe (áw•to de fé)

    1. 1:
      parusang gawad ng Ingkisisyong Espanyol
    2. 2:
      pagpapatupad ng gayong parusa, gaya ng pagsunog sa erehe

  • ká•ma•rá de re•pre•sen•tán•tes

    1. :
      mababàng kapulungan

  • á•ma de lyá•be

    1. :

  • auditor de guerra (aw•di•tór de gé•ra)

    1. :
      noong panahon ng Espanyol, hukom sa mataas na kapulungan sa mga kasong may hurisdiksiyong militar

  • ko•rí•da de tó•ros

    1. :
      panooring tinatampukan ng naglalabang toro at matador

  • flor de pasion (flor de pas•yón)

    1. :

  • campana de vuelo (kam•pá•na de vwé•lo)

    1. :

  • Mí•sa de A•gi•nál•do

    1. :

  • cul de sac (kúl•de•sák)

    1. 1:
      kalsada o daanang sarado ang isang dulo
    2. 2:
      rutang walang patutunguhan
    3. 3:
      katayuang hindi matatakasan

  • gól•pe dé es•tá•do

    1. :

  • juez de paz (hwés de pás)

    1. :
      noong panahon ng Espanyol, tao na karaniwang itinalagang hukom sa isang pamayanan

  • jeu de mots (zhu de mó)

    1. :
      pilipit na salita

  • pa•pél de tsí•na

    1. :
      papel na inangkat mula sa Tsina, gawâ sa kawayan o bulak.

  • informe de conducta (in•fór•me de kon•dúk•ta)

    1. :
      no-ong panahon ng Espanyol, hudisyal na imbestigasyon ukol sa pagkatao ng isang indibidwal

  • Ling•gó de Rá•mos

    1. :
      Linggo ng Palaspas.

  • Bat•sil•yér sa Arte

    1. 1:
      titulo na iginagawad sa nagtapos ng pag-aaral sa agham panlipunan o humanidades
    2. 2:
      tao na may ganitong titulo

  • sú•man sa li•hi•yá

    1. :
      suman na gawâ sa káning malagkit, ibinalot sa abo ng kulitis at ibinabalot nang pasapád at parihabâ sa dahon at sakâ itinatalìng magkayakap ang bawat dalawang piraso

  • Sa a•bâ mo!

    1. :
      Kaawaan ka!

  • pa•pél de es•trá•ha

    1. :

  • grácias al sacár (grás•yas al sa•kár)

    1. :
      noong panahon ng Es-panyol, legál na pahintulot ng isang tao na palitán ang kaniyang lahing pinanggalingan

  • Dok•to•rá•do sa Pi•lo•so•pí•ya

    1. :
      Doctor of Philosophy

  • junta de autoridades (hún•ta de áw• to•ri•dá•des)

    1. :
      noong panahon ng Espanyol, lupong tagapayo ng gobernador heneral ukol sa pananalapi at mga alituntunin ng pamahalaan

  • la•rô sa sa•li•tá

    1. :

  • información de pobreza (im•fór• mas•yón de po•bré•sa)

    1. :
      noong panahon ng Espanyol, legal na deklarasyon ng kahirapan

  • Ru•é•da de la For•tú•na

    1. :
      Gulong ng Kapalaran, isang laro na gumagamit ng isang tablerong naku-kuhanan ng sagot sa anumang ma-isip itanong

  • Hu•wán de la Krus

    1. :
      Juan de la Cruz.

  • Don Tiburcio de Espadaña (don ti•búr•si•yó de es•pa•dán•ya)

  • Cofradia de San Jose (ko•frá•dya de san hó•se)

    1. :
      kapatirang panrelihiyon na itinatag ni Apolinario de la Cruz na inusig ng mga fraile kayâ nag-alsa

  • flor de la mañana (flor de•lá man•yá•na)

    1. :

  • ang•hél de la gu•wár•di•yá

    1. 1:
      anghel na pinaniniwalaang tagapagtanggol ng isang tao, lalo upang makaiwas sa panganib o pagkakamali
    2. 2:
      tao na nangangalaga sa kapakanan ng ibang tao

  • Cruz, Apolinario de la (kruz a•po•li• nár•yo de la)

    1. :
      tagapagtatag at pinunò ng Cofradia de San Jose

  • Juan de la Cruz (hu•wán de•la kruz)

    1. :
      taguri sa karaniwang Filipino

  • de Jesus, Jose Corazon (de he•sús ho•sé ko•ra•zón)

    1. :
      1894-1932) itinuturing na pinakatanyag na makata nitóng ikadalawampung siglo, naging unang hari ng balagtasan, at may akda ng “Bayan ko.”

  • Aquino de Belen, Gaspar (a•kí•no de be•lén, gas•pár)

    1. :
      awtor ng kauna-unahang pasyon sa Tagalog na inilimbag noong 1704

  • pí•la de ág•wa ben•dí•ta

    1. :

  • Rio Grande de Mindanao (rí•yo grán• de de min•da•náw)

    1. :
      pinakamalaking ilog sa katimugang Filipinas, umaabot sa 320 km ang ha-bà, nagsisimula ito sa hilagang sila-ngang Mindanao timog ng Butuan at tinatawag doong Ilog Pulanggi, du-madaloy ito upang sumanib sa Ilog Kabacan at nagiging Ilog Mindanao. Mula sa kabundukan, nagiging sentro ito ng malawak at mayamang lupain sa timog gitnang bahagi ng Mindanao hanggang magtapos sa Golpong Mo-ro

  • Cabo de Buena Esperanza (ká•bo de bu•é•na es•pe•rán•za)

    1. :
      Tangos Buena Esperanza

  • Legaspi, Miguel Lopez de (le•gás•pi mi•gél ló•pes de)

    1. :
      1510-1572, matagumpay na kongkista-dor na Espanyol at unang hinirang na gobernador heneral ng Filipinas.

  • Don Tiburcio de Espadaña (don ti•búr•si•yó de es•pa•dán•ya)

    1. :
      tauhang Espanyol sa Noli Me Tangere at El Filibusterismo, nagpapanggap na doktor, at sunod sunurang bána ni Donya Victorina

  • lagrimas de san diego (lag•rí•mas de san di•yé•go)

    1. :

  • tribunal supremo de España y Indias (tri•bu•nál su•pré•mo de es•pán•ya i ín•dyas)

    1. :
      noong panahon ng Espanyol, kataas-taasang hukuman sa Espanya at mga kolonya.

  • regular at peryodikong pagkakaa-yos ng mga atom, ion, o molecule sa isang solidong kristalina.

    1. :
      uri ng saging